TILSIMINI YİTİREN SEKTÖR

 

TILSIMINI YİTİREN SEKTÖR

Hatırlayanlar olacaktır, daha önce bu köşede dile getirdiğim Charles Ferguson’un yönettiği 2010 yapımı Insider Job isimli filmde, “Dünyayı Sarsan İki Trilyon Dolarlık Erime” kitabının yazarı Charles Morris’in çarpıcı bir anektodu finans piyasalarının gelişimini özetleyecek derinlikte. Morris, 1970li yıllarda Merril Lynch bünyesinde tahvil piyasalarında çalışan bir arkadaşından bahsediyor. Evli ve üç çocuklu arkadaşı, Merrill Lynch’den elde ettiği geliri yetmediği için, akşamları da demiryollarında kondüktör olarak çalışıyor. Merrill Lynch maaşı ile 1970’li yıllarda iki yakası bir araya gelmeyen arkadaşı 1986 yılında “milyoner” oluyor! Nasıl mı, herhalde vagonlarda bir çanta dolusu unutulmuş para bulduğu içindir!

 

Yanlış anlaşılması, konu veya zaman sıkıntısı çektiğim için, daha önceden yazdıklarımı “ısıtıp” tekrar önünüze getirmek niyetinde değilim. Geçen hafta Goldman Sachs’dan ayrılışını New York Times gazetesinde yayınlanan bir mektup ile “dünyaya” duyuran Greg Smith’in yorumlarını ve sonrasında kamuoyundaki yansımaları okuyunca, Charles Morris’in yukarıdaki anektodunu tekrar paylaşma ihtiyacı hissettim. Oniki yıldır Goldman Sachs’da çalışan ve türev piyasalarında Yönetici Direktör olarak görev yapan Smith, ayrıldığı yatırım bankasını “toksik” ve “yıkıcı” olarak tanımlarken, “müşteri artık velinimetimiz değil” diyerek, deyim yerindeyse, “yeri yerinden oynattı”. Greg Smith, artık işe almaya çalıştığı “üniversite mezunlarının gözünün içine bakamadığını” ve bunu hissettiği anda da, tılsımını yitirdiği için Goldman Sachs’dan ayrılma kararı aldığını söylüyor.

 

Marcus Goldman’ın 1869 yılında kurduğu ve hisse senetlerini uzun zaman “şapkasının içinde taşıdığı”, 30 bin kişinin çalıştığı dünyanın sayılı yatırım bankalarından birisi, nasıl olur da, Smith’in bahsettiği gibi, müşterilerine “kukla” diyecek noktaya gelebilir. Aslında yaklaşık yüzelli yıllık tarihçenin en önemli kilometre taşlarından birisinin 1999’da, uzun tartışmalar sonrasında gerçekleşen “halka açılma” olduğunu söylemek, pek de yanlış olmaz. Sermaye piyasasına dahil olunca, “mertlik mi bozuluyor”? Sermaye piyasalarının üçer ayda bir hesap sorma mekanizması, Gordon Gekko* ve dostlarının “açgözlülük iyidir ve kanunidir” inancı ile birleşince, ortaya çıkan karışım galiba tılsımı yok edebiliyor.

 

Veda mektubu New York Times gazetesinde yayınlandıktan sonra, benzer bir açıklama ile Goldman Sachs CEO’su Lloyd Blankfein ve Başkanı Gary Cohn, Greg Smith’in “samimiyetini” kamuoyu önünde sorguladılar; tabi bu açıklama konuyu o ana kadar duymayanların da duymasını sağladı! Smith’in bu tespitleri neden çalışırken dile getirmediğini sorabilirsiniz; ya da neden oniki sene beklediğini ve “dolgun” ücret ve ikramiyeleri almaya devam ettiğini de merak edebilirsiniz. Hatta Goldman Sachs’ın ikramiye dağıtımında radikal değişiklikler yaptığı 2012 senesinde ayrılma kararı almasını da “büyük bir tesadüf” olarak ifade edebilirsiniz. Daha da ileri gidenler, “bekleyelim bakalım Greg Smith başka bir yatırım bankasında mı, yoksa sivil toplum örgütlerinde mi çalışacak” sorusunu da gündeme getirebilirler. Ancak Greg Smith’in samimiyetini sorgulamak, ne Goldman Sachs’ın, ne de sermaye piyasaları ve yatırım bankacılığının artık 150, 100, hatta 20 sene önceki prensiplerde ve değerler ile yapılmadığı gerçeğini değiştiremeyecek.

 

Sonuç mu ? Sonuç aslında yavaş yavaş netleşiyor. 2008 yılında Harvard mezunlarının %28’i finans sektörüne yönelirken, geçen sene bu oran %17’ye düşmüş. Aradaki fark daralan piyasa ile açıklanamayacak kadar büyük. Universum isimli danışmanlık firmasının geçen sene ABD’nde yaklaşık 6,700 genç profesyonel üzerinde yaptığı ankette en çok çalışılmak istenen şirketler Google, Apple ve Facebook olarak çıkmış. Bu üç şirket şaşırtıcı değil, ama en çok çalışılmak istenen banka olarak seçilen JP Morgan’ın listede 41.sırada yer alması çarpıcı! Yetenekler için küresel savaş kızışırken, yatırım bankacılığı sektörünün “değişen değerleri, yargıları” ve algısı nedeniyle çok yara aldığı Greg Smith örneği ile bir kez daha kanıtlandı!

 

* Wall Street filmleri serisinin Micheal Douglas tarafından canlandırılan kahramanı

 

 

No Comments

Post A Comment